Waarover zal ik zingen

Choir SATB

In een tijd waarin Europa uit elkaar trekt zoeken het koor INTHEQUEST, dirigent Ludwika Kowalewska en ik wij juist de verbinding met een land dat nu vaak eenzijdig en negatief in het nieuws komt; Polen.

Het koor bouwt aan een muzische ontmoetingsbrug middels uitwisseling van Nederlandse en Poolse koormuziek. In oktober zijn er concerten in Nederland en in november gaan we op een treintournee via Berlijn naar Polen. In Warschau hebben we een gezamenlijk concert samen met het koor van de Archikatedra-kerk in de oude stad. In Krakau werken we samen met het koor van Uniwersytet Rolniczy. Het Poolse koor zingt Nederlands repertoire en ons koor voornamelijk Poolse muziek. Om de muzische brug naar Polen te bestendigen neemt Kamerkoor JIP van ons de fakkel over in 2020! Ook zij zullen een reis naar Polen maken en een uitwisseling doen met Chor Universitetu Polytechniki / het koor van de grootste universiteit van Warschau.

Concerten
Zo 6 oktober | Oosterkerk Amsterdam (tijd volgt)
Do 7 november | Concert met Chor Archikatedry Warszawskiej in de Sint Jans Kathedraal, Warschau
Vr 8 november | Concert met CHÓR UNIWERSYTETU ROLNICZEGO Krakow, Krakau

Achtergrond compositie
Ter gelegenheid van dit project schreef ik de de compositie ‘Waarover zal ik zingen’, op teksten van de Nederlandse dichter Jan Hanlo en de Poolse dichteres Wislawa Szymborska.

Juist in een tijd waarin onze samenleving, Europa en de wereld fundamenteel aan het veranderen zijn, is het belangrijk om vanuit het hart verbindingen aan te gaan. Hiervoor is kunst en muziek van essentieel belang. Muziek moet zich verbinden met de ontwikkelingen van deze tijd, om zodoende aan deze ontwikkelingen betekenis te geven. Ik wil muziek gebruiken als wapen tegen polarisatie, nationalisme en bovenal angst. Het is in een tijd van grote instabiliteit belangrijk om juist de volksmuziek, die een stem kan geven aan het verleden, op een goede manier te gebruiken om een perspectief te geven voor de toekomst.

Juist in Polen staan volksmelodieën in het centrum van de culturele trots. Het is aan deze tijd om te zorgen dat deze melodieën niet worden ingezet voor nationalistische propaganda, maar voor een krachtige stem voor gelijkwaardigheid, empathie en vertrouwen. In ‘Waarover zal ik zingen’ schets ik een positief geluid voor de toekomst, vanuit een samensmelten van oude volksmelodieën met teksten van Nederlandse en Poolse dichters, waarin vertrouwen en liefde doorklinkt.

Over de tekst
In mijn compositie laat ik waarden van Nederland en Polen op een vrij letterlijke manier samensmelten, door gebruik te maken van een Nederlands en een Pools gedicht. Het Nederlandse gedicht is geschreven door de bekende auteur Jan Hanlo. Als auteur is Hanlo binnen dit project alleen al interessant omdat hij enerzijds zijn hele leven belijdend katholiek was (in Polen is bijna 90% van de bevolking katholiek), en anderzijds homoseksueel (wat in Polen door een zeer groot gedeelte van de bevolking als problematisch wordt ervaren).

Zijn gedicht heeft als titel ‘Waarover zal ik zingen’. Er volgen allerlei niet poëtische dingen als regenjassen, aluminium, tabak en auto’s, afgewisseld met dichterlijke onderwerpen als het geboomte, de zon, bloemen over water en wat droevig is. Ironisch genoeg vraagt Hanlo aan het eind van iedere strofe ‘of zal ik zingen over de liefde?’. Daarmee lijkt hij aan te geven dat niets zo moeilijk is als het zingen over de liefde. Dit gedicht biedt een geweldige ingang om het dialoog aan te gaan tussen Nederlandse en Poolse zangers over het gebied van de liefde in de breedste zin van het woord. Juist in een transitie van tijdperken is het van groot belang om naar elkaar te blijven kijken met een grondhouding van liefde. Makkelijker gezegd dan gedaan.

Het Poolse gedicht is geschreven door Wislawa Szymborska, een dichteres uit Krakau die in 1996 de Nobelprijs voor Literatuur ontving. Haar werk kenmerkt zich door een tedere kijk op het dagelijks leven, waarin ruimte is voor verwondering, speelsheid en humor. Met de keuze voor haar gedicht meng ik de soms zware thematiek van Hanlo met een lichte en ironische kleur, die juist in Polen niet van alledag is.

Over de muziek
De volksmuziek uit Midden- en Oost Europa intrigeert me al jaren. Ik deed in de afgelopen jaren intensief onderzoek naar inheemse muziek van onder andere de Sami, de Inuit, uitgestorven volkeren uit de Baltische staten, de Masai in Tanzania en verschillende volkeren in Zuid-Amerika. Het lijkt wel of in volksmelodieën een code verborgen zit die de luisteraar heel dichtbij de cultuur kan brengen. Zo heeft ieder volk zijn eigen typerende kleuren in de melodie, die passen bij de geschiedenis, de verbinding met de natuur en de cultuur. Volksmuziek dreigt in veel landen in Midden- en Oost Europa plaats te maken voor Westerse popmuziek, wat de urgentie voor het vastleggen van de volksmuziek des te groter maakt.

In mijn compositie gebruik ik drie bekende Poolse melodieën als inspiratie. Juist het mengen van de verschillende melodieën met nieuwe en tweetalige teksten geven mijn compositie een dimensie van verbinding en ruimte. Ze verliezen hun zeggingskracht niet maar lenen zich ook niet voor een ‘strenge culturele leer’ van nationalisme en afwijzen van andere culturen. Mijn compositie staat dan ook symbool voor een moeilijke opdracht die zowel in Nederland als in Polen grote urgentie heeft: het terugvinden van een gevoel van nationale trots en identiteit die niet leidt tot polarisatie, nationalisme en protectionisme, maar tot openheid, empathie en tolerantie met alles wat anders is.